Rằm Tháng Giêng - Nét đẹp “Tết Nguyên tiêu” của Việt Nam

wuica.reporterteam
3 ngày trước
3 phút đọc

Diễn ra từ giữa đêm 14 (đêm trước trăng rằm) đến hết ngày 15 (đêm trăng rằm) của tháng Giêng âm lịch, Rằm tháng Giêng (Tết Nguyên Tiêu, Tết Thượng nguyên, Tết muộn) không chỉ là một ngày lễ đơn thuần mà còn là thời điểm để chính thức đón chào một năm mới bước vào một năm làm việc nhiệt huyết, tràn đầy hy vọng hơn. Dân gian vẫn thường bảo nhau: “Lễ cả năm không bằng Rằm tháng Giêng”, như một cách nhấn mạnh tầm quan trọng to lớn và là dịp để mỗi gia đình gửi gắm ước nguyện cầu an, cầu phúc cho cả năm vào ngày lễ này.

Tết Nguyên Tiêu có nguồn gốc từ sự giao thoa đa văn hóa giữa tín ngưỡng nông nghiệp, Đạo giáo và Phật giáo. Theo quan niệm Đạo giáo, đây là thời điểm các Quan trên ban phước lành; theo tín ngưỡng Phật giáo thì đây là ngày chư Phật giáng lâm. Đây được coi là dịp quan trọng để các gia đình đi chùa, làm việc thiện, làm lễ cầu xin ơn trên giải trừ tai ách và ban sự may mắn, bình an. Trong tiếng Hán, Nguyên là đầu tiên, Tiêu là đêm và Tết Nguyên Tiêu có nghĩa là đêm trăng tròn đầu tiên của năm mới, thời điểm mà khí trì tinh khiết và âm dương hòa quyện nhất.

Vào ngày này, không khí tại khắp các vùng trên khắp mọi miền đất nước đều vô cùng náo nhiệt với đa dạng các hoạt động dân gian, nghi lễ truyền thống. Tại Hội An, Lễ hội Hoa đăng với hình ảnh hàng nghìn chiếc đèn hoa đăng được thả xuống dòng nước mang theo những lời cầu nguyện lung linh. Một vài khu vực còn có văn hoá lễ rước với điểm nhấn là màn rước kiệu đi qua các tuyến phố, không gian tràn ngập ánh lung linh từ đèn lồng, lá cờ rợp trời. Tại các ngôi chùa lớn, nhỏ trên cả nước, đông đảo người dân đổ về để dâng hương, thờ cúng, xin quẻ đầu năm và cầu sức khỏe, vạn sự cát tường cho gia đình. Ngoài ra còn có, tục “vay vốn đầu năm” là những người kinh doanh thường đi các chùa, đền, di tích thờ Thần Tài để xin vay tượng trưng ít tiền vốn làm kinh doanh, cuối năm sẽ quay lại trả gốc và khoản lời như một lời cảm tạ. Hay tục xin chữ - các sĩ tử, những người làm nghề liên quan đến việc cầm bút sẽ đi xin chữ tại các đền, chùa, các con phố ông đồ; bởi mỗi nét mực trên tờ giấy đỏ vừa là lời cầu nguyện, lời chúc và cũng là một lời cam kết với trời.

Người dân thả đèn hoa đăng ngày Rằm tháng Giêng tại Hội An. Nguồn ảnh: https://salagarden.vn/

Để việc thờ cúng được chỉn chu và đúng phong tục nhất, các gia đình cần lưu ý một số điểm sau. Thứ nhất là công tác chuẩn bị mâm cúng, mâm cỗ chay thường bao gồm: hoa (sen, cúc, mẫu đơn), chè trôi nước (cầu sự tròn đầy, trôi chảy, hanh thông), xôi (gấc, đỗ), trái cây tươi, các món chay. Mâm cỗ mặn giống với mâm cỗ ngày Tết Nguyên đán; đặc biệt, tuyệt đối không sử dụng đồ giả, đồ ăn quá hạn để dâng cúng. Thứ hai, về thời gian hành lễ, nên xem và chọn khung giờ lành, giờ tốt như giờ Ngọ (11h-13h), giờ Dậu (17h-19h) của chính ngày Rằm. Tuy nhiên, theo thời đại, ngày nay nhiều gia đình hiện đại có thể cúng sớm từ chiều ngày 14 âm lịch. Và cuối cùng, khi đi chùa chiền hoặc cúng tại gia, phải giữ tâm thế thanh tịnh, ăn mặc trang nghiêm, không nói tục chửi bậy, không nên cầu xin tài lộc quá mức bằng cách đốt quá nhiều vàng mã bởi sẽ gây ô nhiễm môi trường.

Rằm tháng Giêng là nét đẹp văn hoá cổ truyền chứa đựng sâu sắc những giá trị tinh hoa, bản sắc dân tộc của dân tộc Việt Nam. Dù mâm cao cỗ đầy hay đơn giản thì điều quan trọng và thiêng liêng nhất vẫn là tấm chân tình, lòng thành kính hướng về cội nguồn, tổ tiên trong tâm mỗi người.

_____________________________________________

Nhà báo - Nguyễn Thị Thanh

withusica.vn@gmail.com